Wykład 1 (tekst wystąpienia Lesława Kulmatyckiego w ramach wykładów Akademii Życia - Wrocław 2002) Astanga joga, czyli osiem płaszczyzn jogi klasycznej Poszukiwacz traw (bajka) Swego czasu żył sobie w Indiach człowiek, który mieszkał ze swoją rodziną we wiosce. Każdego ranka, bez względu na pogodę wybierał się do lasu, aby ściąć trawę a następnie ją wysuszyć i sprzedać na targu. Wszystko co zarobił przeznaczał na utrzymanie swojej rodziny. Oczywiście trudno mu było związać koniec z końcem, toteż pracował ciężej i dłużej. We wiosce był znany jako poszukiwacz traw. Pewnego ranka, kiedy wchodził do lasu, spotkał tam siedzącego pod drzewem jogina. Przywitali się, wymienili kilka słów o pogodzie i przeszli do swoich zajęć. Za parę dni znowu się spotkali i ponownie chwilę rozmawiali ze sobą. Przy trzecim spotkaniu jogin spytał go co tak regularnie sprowadza go do lasu. Poszukiwacz traw odpowiedział, że poszukuje trawy, aby sprzedać i utrzymać rodzinę. Jogin poradził mu, aby wszedł głębiej w las, znalazł uschnięte drzewa, pociął je i sprzedał. Poszukiwacz traw tak też uczyni i zarobił więcej niż za sprzedaż trawy. Za jakiś czas jogin, gdy go spotkał i widział jak ciężko pracuje, podpowiedział mu znowu, idź głębiej! Ponownie poszukiwacz traw udał się jeszcze dalej i odnalazł torf. Ponownie na tym skorzystał, zarobił jeszcze więcej pieniędzy. Za jakiś czas znowu usłyszał od jogina idź głębiej!. Tym razem znalazł żelazo. Poszukiwacz traw był coraz bardziej zadowolony, zarabiał coraz więcej, z powodzeniem mógł zaspokoić potrzeby swojej rodziny. Tak powtarzało się jeszcze kilka razy, wprawdzie coraz rzadziej, ale za każdym razem poszukiwacz słyszał od jogina "idź głębiej!". Gdy zapuszczał się jeszcze głębiej w las za każdym razem natrafiał na coraz większe bogactwa, miedź, srebro a nawet złoto. Za każdym nowym odkryciem poszukiwacz traw zatrudniał kolejnych ludzi, aby pracowali w wydobywaniu bogactw. Tak, że kiedy odkrył diamenty, musiał już zajmować się tysiącami spraw. Jogin już go prawie nie spotykał, gdyż poszukiwacz traw nie był już poszukiwaczem traw, ale znanym i cenionym przedsiębiorcą. Nie poruszał się sam, ale w asyście innych ludzi, którzy go chronili i ułatwiali poruszanie. Miał bardzo mało czasu dla siebie i dla swojej rodziny. Zaczął źle spać, szybko się denerwować, jego umysł nie nadążał za sprawami. Tęsknił za tym co było. Pewnego dnia przebywając w rodzinnej wiosce, wymknął się sam z domu i udał w kierunku znajomego miejsca, aby spotkać jogina. Jogin był tam gdzie miał być. Przywitali się i poszukiwacz traw opowiedział mu o swoim sukcesie oraz obawach i niepokojach. Na pytanie co ma robić, usłyszał, że ma "iść głębiej!". Tak też po raz kolejny uczynił. Szedł długo i wytrwale, aż doszedł do niewielkiego wzgórza w środku lasu na którym postawiony był zgrzebny szałas. Podszedł i przez otwór zaglądnął do środka. Zobaczył znanego sobie jogina, który w ciszy i w bezruchu medytuje. Nie chciał mu przeszkadzać, ale kiedy po jakimś czasie jogin otworzył oczy, wszedł do środka i ponownie spytał, co mam robić. Jogin się uśmiechnął i mu powiedział "idź głębiej!". Bajka napisana na podstawie tekstu Vijayendry Pratapa Podstawowym terminem w tytule wystąpienia jest joga. Zacznijmy więc do próby wyjaśnienia co też oznacza to słowo. W moim osobistym rozumieniu oznacza drogę, która ułatwia scalenie siebie samego i powrotu do czegoś co już nieświadomie doświadczałem. Ale pod wpływem różnych okoliczności życiowych doświadczenie to zostało pokawałkowane i rozproszone. Starając się powrócić do tego doświadczenia możemy skorzystać z m.in. z tej drogi jaką daje joga. I aby łatwiej można było się na niej poruszać, niezbędne są oznakowania i opisy poszczególnych jej fragmentów. Na wstępie rodzi się więc pytanie o owo doświadczenie, które ma być na tyle cenne, aby trudzić się w jego odnajdywaniu. Oczywiście to inicjować może kolejne setki czy tysiące pytań. Nie sposób więc na nie odpowiedzieć od razu. Dla części tych pytań odpowiedź może być tylko bardzo indywidualna i osobista. Dla części nie ma żadnych odpowiedzi, gdyż są one poza możliwością werbalizacji. Pierwsze z brzegu, które dla mnie były w jakimś tam okresie ważne. Co znaczy scalać czy łączyć? Co z czym, kto z kim ma się łączyć? Jak rozpoznać ten stan scalenia? Często słyszałem radę-odpowiedź tych, o których o to pytałem... "idź głębiej". Pytania są jednym z etapów na drodze. Ale jest to wstępny etap. W natłoku setek i tysięcy pytań, możesz nie zauważać odpowiedzi lub podpowiedzi. W ich natłoku możesz też źle je odczytać. W takim wypadku będziesz poszukiwał tylko trawy przez całe życie i będzie ci się wydawać, że to najważniejsze i jedyne co możesz zrobić. Dlatego też na samym wstępie joga mówi, żebyś przede wszystkim uspokoił umysł. To jest podstawa. Nawet jeśli jest to możliwe tylko na krótki okres czasu. Ważne to dlatego, że wówczas choćby jesteś w stanie ocenić co w tych pytaniach co jest ważne a co nie. Dopiero później jest ewentualnie... joga, czyli droga. Ashta-anga-yoga oznacza tyle co ośmioraka droga jogi. Słowo "anga" jest jednym z najistotniejszych terminów jogi klasycznej, ale też jedną z najważniejszych koncepcji metodologicznych jogi. W Upaniszadzie Raja-Yoga jest mowa o czterech podstawowych kategoriach (członach) wspólnych dla wszystkich rodzajów jogi. To jest ciało, oddech, medytacja i oświecenie. Różni autorzy i różne szkoły jogi wskazują na różną niezbędną liczbę członów jogi. W Upaniszadzie Maitrayam (VI,18) opisana jest sześcioraka droga (shad-anga-yoga). Znane są pięciorakie drogi (panca-dasha-anga-yoga) czy siedmiorakie drogi (sapta-sadhana). Koncepcje te nie wykluczają się, stanowią jedynie dowód na ewolucję i elastyczność jogi. Astanga joga jest próbą przełożenia mitów, wierzeń i religii na
praktyczny język dochodzenia do tego, o czym te teorie mówią. Każda joga jest tylko
drogą i niczym więcej. Reszta zależy od poszukiwacza. Szukasz złota, będziesz je
miał, szukasz władzy, dojdziesz do niej, szukasz przyjemności, znajdziesz ją, szukasz
wyzwolenia, osiągniesz je. Jeśli będziesz zdeterminowany i konsekwentny, to ta droga
umożliwi ci na dotarcie do tego czego chcesz. W jakimś tam sensie, każdy z nas
praktykuje swoją astanga-jogę. Astanga joga obejmuje następujące człony: jama,
nijama, asana, pranayama, pratyhara, dharana, dhyana, samadhi. Praktykujemy je albo
nieświadomie, albo świadomie. Rzecz w tym, że szukamy tego samego na różnych poziomach i różnie to nazywamy.
Gdyby tak przeanalizować i się przeglądnąć, to to wszystko co każdy z nas robi w
codziennym życiu można przełożyć na praktyki astanga-jogi. O autorze: Ośrodek Spotkań AKADEMIA ŻYCIA we Wrocławiu, |